คนไทย 87.6% ยังเข้าใจผิด! ยาแก้อักเสบ ไม่ใช่ ยาปฏิชีวนะ สสส. เร่งสร้างความรู้ หยุดพฤติกรรมเสี่ยงก่อนเชื้อดื้อยาคร่าชีวิต

Last updated: 21 พ.ย. 2569  |  24 จำนวนผู้เข้าชม  | 

คนไทย 87.6% ยังเข้าใจผิด! ยาแก้อักเสบ ไม่ใช่ ยาปฏิชีวนะ สสส. เร่งสร้างความรู้ หยุดพฤติกรรมเสี่ยงก่อนเชื้อดื้อยาคร่าชีวิต

เจ็บคอ เป็นหวัด มีไข้ หลายคนอาจคุ้นเคยกับการเดินเข้าร้านขายยาแล้วบอกว่า “ขอยาแก้อักเสบ” หรือหยิบยาที่เคยกินแล้วอาการดีขึ้นกลับมาใช้ซ้ำ แต่รู้หรือไม่ว่า ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการใช้ยาที่ดูเหมือนเป็นเรื่องเล็กในชีวิตประจำวัน อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาใหญ่ด้านสาธารณสุข โดยเฉพาะวิกฤตเชื้อดื้อยาที่กำลังเป็นภัยเงียบของคนไทย


ผลวิจัยล่าสุดจากคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พบว่า คนไทยสูงถึง 87.6% ยังเข้าใจผิดว่า “ยาแก้อักเสบ” คือ “ยาปฏิชีวนะ” สะท้อนช่องว่างความรู้ด้านการใช้ยาที่อาจนำไปสู่พฤติกรรมเสี่ยง ทั้งการซื้อยากินเอง ใช้ยาไม่ถูกประเภท หยุดยาเองเมื่ออาการดีขึ้น รวมถึงการนำยาที่เหลือกลับมาใช้ซ้ำ ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาเชื้อดื้อยา

ประเด็นนี้ทำให้สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จับมือคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ศูนย์บริการวิชาการแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (Chula Unisearch) JC&CO Communications และภาคีเครือข่ายสุขภาพ เปิดตัวแคมเปญ “ไม่อยากเจอเชื้อดื้อยา อย่าดื้อนะ: เจาะลึกหลักปฏิบัติ รู้ 2 เรื่อง รู้ 2 ทำ” ในงาน “สานพลังหยุดวิกฤตเชื้อดื้อยา” เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 เนื่องในสัปดาห์รณรงค์ต่อต้านเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพโลก (World AMR Awareness Week: WAAW) ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มุ่งเปลี่ยนความเข้าใจเรื่องยาให้เป็นพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้องและทำได้จริงในชีวิตประจำวัน


ดร.นายแพทย์ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดเผยว่า  ปัญหาเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพเป็นความท้าทายสำคัญด้านสาธารณสุข ทั้งในประเทศไทยและทั่วโลก แม้ยาต้านจุลชีพจะช่วยรักษาโรคติดเชื้อและช่วยชีวิตผู้คนมาอย่างยาวนาน แต่การใช้ยาไม่ถูกต้องและไม่สมเหตุผลเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดปัญหาเชื้อดื้อยา และส่งผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนและระบบเศรษฐกิจ

ประเทศไทยจึงได้ขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาภายใต้แผนปฏิบัติการด้านการดื้อยาต้านจุลชีพแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2566–2570 โดยอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน รวมถึง สสส. ที่ให้ความสำคัญกับการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและการสื่อสารเพื่อให้ประชาชนมีความเข้าใจที่ถูกต้อง  หัวใจสำคัญของการสื่อสารในครั้งนี้ คือ การสร้างความเข้าใจและปรับพฤติกรรมประชาชนผ่านหลักการสำคัญ ได้แก่ รู้จักใช้ยาให้ถูกต้อง ไม่สับสนระหว่างยาแก้อักเสบกับยาปฏิชีวนะ ไม่แบ่งยาให้ผู้อื่น และไม่นำยาที่เหลือกลับมาใช้ซ้ำ

ขอขอบคุณคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หน่วยงานวิชาการ คณะทำงาน และภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ที่ร่วมกันบูรณาการองค์ความรู้และประสบการณ์ เพื่อพัฒนากลไกการสื่อสารให้เข้าถึงประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพ

นายแพทย์ไพโรจน์  ยังเชื่อมั่นว่าความร่วมมือในวันนี้จะเป็นก้าวสำคัญในการสร้างความตระหนักรู้ ส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล และลดปัญหาเชื้อดื้อยา เพื่อสุขภาพที่ดีและความปลอดภัยของประชาชนไทยอย่างยั่งยืน

ด้านรองศาสตราจารย์ ดร.ปรีดา อัครจันทโชติ คณบดีคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ กล่าวว่า บทบาทของนิเทศศาสตร์ในโครงการนี้คือการนำองค์ความรู้ทางการแพทย์และเภสัชกรรมมาปรับรูปแบบการสื่อสารให้เข้าใจง่ายและเข้าถึงประชาชนมากขึ้น เนื่องจากข้อมูลสุขภาพที่ถูกต้องเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากยังไม่สามารถเปลี่ยนความเชื่อและพฤติกรรมของผู้คนได้


ขณะที่ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธีรดา จงกลรัตนาภรณ์ หัวหน้าภาควิชาการประชาสัมพันธ์ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ ในฐานะหัวหน้าโครงการ เปิดเผยผลวิจัยแบบผสานวิธี ซึ่งสำรวจประชาชนทั่วประเทศ 1,400 คน สัมภาษณ์เชิงลึก 46 คน และวิเคราะห์ข้อมูลออนไลน์ 88 แหล่ง พบประเด็นน่าสนใจว่า นอกจากคนไทยส่วนใหญ่จะสับสนระหว่างยาแก้อักเสบกับยาปฏิชีวนะแล้ว ยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับเชื้อดื้อยา โดยกลุ่มตัวอย่างประมาณครึ่งหนึ่งเข้าใจว่าเชื้อดื้อยาเกิดจากการกินยาตัวเดิมเป็นประจำ หรือคิดว่าเกิดจากคนที่ไม่ยอมกินยา

ส่วนพฤติกรรมเสี่ยงที่พบได้ในชีวิตประจำวัน ได้แก่ การหยุดยาเองเมื่อรู้สึกว่าอาการดีขึ้น การซื้อยาจากร้านขายยาโดยอ้างอิงชื่อยาหรือตัวอย่างยาเดิม และการนำยาเก่ากลับมาใช้ซ้ำ โดยปัจจัยที่ทำให้หลายคนกินยาไม่ครบตามคำแนะนำยังมาจากเรื่องใกล้ตัวอย่างการลืมกินยา ไม่สะดวกพกยา และเวลารับประทานยาไม่สอดคล้องกับตารางการทำงาน

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าจับตาคือพฤติกรรมการค้นหาข้อมูลสุขภาพบนโลกออนไลน์ เมื่อประชาชนค้นหาอาการเจ็บคอหรือไอมีเสมหะ กลับพบเส้นทางการค้นหาที่เชื่อมโยงไปสู่การซื้อยาปฏิชีวนะได้ง่าย แต่ไม่ได้ให้ความสำคัญกับคำเตือนเรื่องเชื้อดื้อยาอย่างเพียงพอ สะท้อนว่าการเข้าถึงข้อมูลไม่ได้หมายความว่าประชาชนจะได้รับความรู้ที่ถูกต้องเสมอไป

เพื่อให้เรื่องการใช้ยาไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป โครงการจึงพัฒนาแนวคิด “รู้ 2 เรื่อง รู้ 2 ทำ” เป็นหลักปฏิบัติที่ประชาชนจดจำและนำไปใช้ได้ง่าย ได้แก่ รู้ 2 เรื่อง คือ ยาปฏิชีวนะไม่ใช่ยาแก้อักเสบ และไม่ควรเรียกยาฆ่าเชื้อแบบเหมารวม ส่วนรู้ 2 ทำ คือ ไม่แบ่งยาให้ผู้อื่นหรือเก็บยาที่เหลือกลับมาใช้ซ้ำ และควรให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยหรือให้เภสัชกรซักประวัติและประเมินอาการก่อนใช้ยา

ความน่าสนใจของแคมเปญไม่ได้หยุดอยู่แค่การให้ความรู้ แต่ยังนำแนวคิดการสื่อสารยุคใหม่มาสร้างประสบการณ์เรียนรู้ผ่านตัวละคร “พี่ใช้” และ “น้องยา” ในรูปแบบการ์ตูนที่ได้แรงบันดาลใจจากยุค 1990–2000 พร้อมพัฒนาเกมออนไลน์บนมือถือ 2 รูปแบบ ได้แก่ “คนดื้อต้องโดนอะไรนะ” เกมสำรวจพฤติกรรมการใช้ยา และ “นครปฏิชีวนะ (Antibiotic City)” เกมจำลองสถานการณ์ที่ช่วยให้ผู้เล่นเรียนรู้เรื่องการใช้ยาผ่านความสนุกและการมีส่วนร่วม

ภายในงานยังได้จัดเวทีเสวนาหัวข้อ “สานพลังหยุดวิกฤตเชื้อดื้อยา เจาะลึกหลักปฏิบัติ รู้ 2 เรื่อง รู้ 2 ทำ”  โดยได้รับเกียรติจากผู้เชี่ยวชาญและนักสื่อสารสุขภาพ ได้แก่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ.พิสนธิ์ จงตระกูล ประธานคณะทำงานสร้างความเข้มแข็งของประชาชนด้านการใช้ยาสมเหตุผล (RDU) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ เภสัชกรหญิงโชติรัตน์ นครานุรักษ์ อาจารย์ประจำภาควิชาเภสัชกรรมปฏิบัติ คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เภสัชกรพงษ์ศิวะ กู่นอก (หมอยาแมวดำ) เลขานุการคณะทำงานเภสัชกรอินฟลูเอนเซอร์ สภาเภสัชกรรม และคุณณภัทร กาญจนะจัย กรรมการผู้จัดการ JC&CO Communications มาร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองถึงกลไกเชื้อดื้อยาผลกระทบต่อระบบสาธารณสุขและการออกแบบชุดสื่อการเรียนรู้สำหรับนักสื่อสารสุขภาพและอินฟลูเอนเซอร์ พร้อมด้วยนิทรรศการ Interactive Health Space โดยความร่วมมือจากศูนย์วิชาการเฝ้าระวังและพัฒนาระบบยา (กพย.) คณะทำงานสร้างความเข้มแข็งประชาชนด้านการใช้ยาอย่างสมเหตุผล (สยส.) และนิตยสารฉลาดซื้อ

นอกจากนี้ ยังเตรียมจัดกิจกรรมโรดโชว์ใน 4 ภูมิภาคทั่วประเทศ เพื่อขยายการรับรู้ผ่านบูธเกมและกิจกรรมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ โดยมีผู้เชี่ยวชาญด้านการใช้ยา เภสัชกร และนักสื่อสารสุขภาพร่วมถ่ายทอดความรู้และแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับปัญหาเชื้อดื้อยา

วิกฤตเชื้อดื้อยาอาจดูเป็นเรื่องไกลตัว แต่จุดเริ่มต้นของปัญหากลับอยู่ใกล้กว่าที่คิด ตั้งแต่การเลือกซื้อยา การกินยาให้ถูกประเภท ไปจนถึงการไม่ใช้ยาตามความเข้าใจของตัวเอง เพราะการใช้ยาผิดเพียงครั้งเดียวอาจส่งผลกระทบมากกว่าที่คิด การสร้างความรอบรู้ด้านยาให้เกิดขึ้นในสังคมจึงเป็นอีกหนึ่งกุญแจสำคัญในการลดความเสี่ยงเชื้อดื้อยา และช่วยให้ทุกคนดูแลสุขภาพตัวเองได้อย่างปลอดภัยในระยะยาว

ผู้สนใจสามารถทดลองเล่นเกมและติดตามความรู้เรื่องการใช้ยาอย่างสมเหตุผลได้ทาง Facebook เพจ “กินยาสมเหตุ หายโรคสมผล ทุกคนสมใจ” และ TikTok @pillproperly

Powered by MakeWebEasy.com
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้